Als je te weinig kanten van het verhaal hoort, zie je het geheel niet

De stem van naasten is onmisbaar. Ouders, partners en andere familieleden kennen de cliënt vaak door en door en zien problemen vaak al van verre aankomen. Toch voelen zij zich nog geregeld buitengesloten. Dat kan pijnlijk zijn – en soms zelfs schadelijk. We spreken Jettie Zijlstra, familievertrouwenspersoon en Sietske van der Weg familie- ervaringsdeskundige bij GGZ Friesland.

Jettie: “Een moeder vertelde onlangs dat zij en haar man niet waren gehoord. Hun kind kreeg behandelingen en medicatie, maar niemand vroeg naar hun ervaringen of naar de voorgeschiedenis. “Ze kennen ons verhaal niet,” zei ze. Dat doet niet alleen pijn, het ondermijnt ook de samenwerking en kan herstel in de weg staan. Het kan namelijk voorkomen dat naasten de deur dichtgooien uit zelfbehoud omdat zij niet gehoord worden en dát is voor niemand goed.”

Twee rollen, één doel
De familie-ervaringsdeskundige en familievertrouwenspersoon zijn twee verschillende rollen, maar hebben een gemeenschappelijke doel: Samen zorgen zij dat naasten zich gezien voelen en dat zij gehoord worden. De familie-ervaringsdeskundige verwijst regelmatig door naar de familievertrouwenspersoon als er iets niet goed gaat in de communicatie tussen de naaste en de hulpverlener. Zij is namelijk onafhankelijk en dus niet in dienst van de instelling. De familievertrouwenspersoon zoekt contact met de hulpverleners om het contact te herstellen, zonder dat er ‘tegen’ posities worden ingenomen. De verbinding leggen is namelijk één van de belangrijkste dingen in haar werk.

De spagaat van de hulpverlener
Dat is belangrijk, want hulpverleners zitten vaak in een moeilijke positie. Enerzijds willen zij betrokkenheid van naasten stimuleren, anderzijds kunnen regels en organisatorische veranderingen of de complexiteit van een psychische aandoening dit bemoeilijken. Dat vraagt veel balanceren.

Sietske zegt daarover: “Ik verwacht soms misschien te veel van hulpverleners. Telkens weer probeer ik opnieuw begrip te hebben voor hun positie. Tegelijk blijf ik benadrukken dat samenwerking met naasten cruciaal is. ”

Samen sterker
Het goede nieuws: er zijn steeds meer initiatieven waarin naasten, hulpverleners en organisaties elkaar beter vinden. Denk aan platforms als de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag Friesland. Sietske vertelt: Vanuit verschillende organisaties leren mensen elkaar kennen. Iedereen kan een casus inbrengen. Wij brengen daar het perspectief van naasten onder de aandacht. Want iedere partij heeft iets toe te voegen aan het verhaal. Als je te weinig kanten van het verhaal hoort, zie je het geheel niet. Zulke momenten openen vaak letterlijk ogen – voor elkaars perspectief én voor de kracht van samenwerking.

Want niemand kan het alleen. Cliënt, familie en hulpverlener hebben elkaar nodig. En juist in die driehoek ontstaat de beste zorg.